Xơ vữa động mạch là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim. Bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều năm, khiến lòng động mạch hẹp dần, cản trở lưu thông máu đến các cơ quan quan trọng.
Xơ vữa động mạch là gì?
Xơ vữa động mạch là tình trạng tích tụ mảng bám gồm cholesterol, chất béo và các hợp chất khác trong thành động mạch. Từ đó làm hẹp lòng mạch và cản trở lưu thông máu. Bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các biến chứng nguy hiểm khác.
Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, có khoảng 25% người trưởng thành bị xơ vữa động mạch, trong đó tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm trên 50 tuổi lên đến 40%. Đây là một trong những nguyên nhân chính gây tử vong do tim mạch, chiếm hơn 30% tổng số ca tử vong hằng năm.
Nguyên nhân gây xơ vữa động mạch
Bệnh xơ vữa động mạch hình thành từ nhiều yếu tố, trong đó phổ biến nhất là:
- Mức cholesterol cao:
Khi lượng cholesterol xấu (LDL) tăng cao, chúng dễ dàng lắng đọng tại thành động mạch, hình thành mảng xơ vữa.
- Huyết áp cao:
Áp lực cao từ máu có thể làm tổn thương thành động mạch, tạo điều kiện cho cholesterol tích tụ.
- Tiểu đường:
Lượng đường trong máu cao kéo dài gây tổn thương mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa.
- Hút thuốc lá:
Nicotine và các chất độc hại trong thuốc lá làm tổn thương động mạch và thúc đẩy viêm nhiễm. Từ đó làm tăng nguy cơ hình thành mảng bám.
- Thói quen ăn uống không lành mạnh:
Chế độ ăn giàu chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn, đường và muối có thể làm tăng cholesterol và huyết áp.
- Ít vận động:
Lối sống ít vận động làm giảm khả năng lưu thông máu, tạo điều kiện cho mảng bám phát triển.
- Tuổi tác và di truyền:
Người lớn tuổi và những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch có nguy cơ cao hơn.
Triệu chứng của xơ vữa động mạch
Xơ vữa động mạch thường tiến triển âm thầm, nhưng khi mảng bám gây hẹp hoặc tắc nghẽn động mạch, các triệu chứng sẽ xuất hiện tùy theo vị trí tổn thương. Nếu ảnh hưởng đến động mạch vành, người bệnh có thể bị đau thắt ngực, khó thở, tim đập nhanh. Nếu xảy ra ở động mạch não, triệu chứng bao gồm chóng mặt, đau đầu kéo dài, suy giảm trí nhớ, mất thăng bằng và nguy cơ đột quỵ.
Xơ vữa động mạch ngoại biên có thể gây đau nhức, tê bì chân tay, chuột rút về đêm và vết thương lâu lành. Nếu động mạch thận bị ảnh hưởng, bệnh nhân có thể bị tăng huyết áp, phù nề và suy giảm chức năng thận. Do bệnh tiến triển âm thầm, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ là rất quan trọng để phát hiện sớm và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Xơ vữa động mạch nguy hiểm như thế nào?
Xơ vữa động mạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do các biến chứng tim mạch và thần kinh. Khi mảng bám lớn dần, chúng có thể gây hẹp hoặc tắc hoàn toàn động mạch, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Nhồi máu cơ tim
Khi mảng xơ vữa làm tắc động mạch vành, máu không thể đến nuôi tim, gây ra cơn nhồi máu cơ tim. Nếu không cấp cứu kịp thời, tim có thể ngừng hoạt động, dẫn đến tử vong.
Dấu hiệu nhận biết:
- Đau thắt ngực dữ dội, kéo dài hơn 15 phút.
- Khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn.
- Đau lan ra cánh tay trái, hàm hoặc lưng.
Đột quỵ (tai biến mạch máu não)
Mảng xơ vữa trong động mạch não có thể vỡ ra và gây tắc nghẽn mạch máu, khiến não bị thiếu oxy. Nếu không cấp cứu kịp thời, đột quỵ có thể gây liệt, mất ý thức hoặc tử vong.
Dấu hiệu cảnh báo:
- Méo miệng, nói khó, lú lẫn đột ngột.
- Yếu hoặc tê liệt một bên cơ thể.
- Nhìn mờ, mất thị lực đột ngột.
Suy tim
Bệnh lý khiến tim phải làm việc quá sức để bơm máu qua các mạch bị hẹp, lâu dần làm suy giảm chức năng tim.
Triệu chứng điển hình:
- Khó thở khi nằm hoặc khi vận động.
- Phù chân, mắt cá chân.
- Cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Bệnh động mạch ngoại biên
Tắc nghẽn động mạch ở chân gây đau nhức, chuột rút và làm tăng nguy cơ hoại tử chi nếu không được điều trị.
Dấu hiệu nhận biết:
- Đau chân khi đi bộ nhưng đỡ khi nghỉ.
- Da chân nhợt nhạt, vết thương lâu lành.
- Ngón chân tím tái, tê bì kéo dài.
Cách phòng ngừa xơ vữa động mạch
Xơ vữa động mạch là một bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì lối sống lành mạnh.
- Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh:
Giảm tiêu thụ chất béo bão hòa, tăng cường rau xanh, cá béo và các thực phẩm giàu omega-3.
- Tập thể dục thường xuyên:
Ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp duy trì huyết áp ổn định và kiểm soát cân nặng.
- Kiểm soát các bệnh lý nền:
Huyết áp cao, tiểu đường, rối loạn lipid máu cần được kiểm soát chặt chẽ.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia:
Đây là những yếu tố nguy cơ hàng đầu làm tổn thương mạch máu.
- Khám sức khỏe định kỳ:
Kiểm tra huyết áp, mỡ máu và các chỉ số sức khỏe giúp phát hiện sớm bệnh.
Phòng khám Đa khoa Vietlife là địa chỉ uy tín trong điều trị đau đầu với đội ngũ PGS, TS, BS đầu ngành trong lĩnh vực thần kinh. Tại đây, bệnh nhân được thăm khám kỹ lưỡng và xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, bao gồm điều chỉnh lối sống, sử dụng thuốc phù hợp và các phương pháp hỗ trợ. Với kinh nghiệm điều trị thành công cho hàng nghìn bệnh nhân, Vietlife cam kết giúp bạn cải thiện sức khỏe não bộ và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đặt lịch khám ngay để được thăm khám trực tiếp bởi các bác sĩ, chuyên gia hàng đầu tại Phòng khám Vietlife. Quý khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY.
Tư vấn chuyên môn bài viết
PGS. TS. BS KIỀU ĐÌNH HÙNG