
Đau lưng do đâu?
Đau lưng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số trường hợp liên quan đến cơ và dây chằng, trong khi những trường hợp khác có thể liên quan đến đĩa đệm, khớp cột sống hoặc rễ thần kinh.
Các nguyên nhân thường gặp gồm:
- Căng cơ: thường xuất hiện sau khi mang vác vật nặng, vận động quá sức hoặc thực hiện động tác đột ngột.
- Ngồi lâu, sai tư thế: làm các nhóm cơ vùng lưng phải chịu tải kéo dài, gây căng cứng và đau mỏi.
- Thoái hóa cột sống: các thay đổi thoái hóa có thể liên quan đến đau và cứng vùng lưng ở một số người.
- Thoát vị đĩa đệm: có thể gây đau thắt lưng và trong một số trường hợp gây đau lan xuống mông, chân do kích thích hoặc chèn ép rễ thần kinh.
- Chấn thương: té ngã, tai nạn hoặc va đập mạnh có thể gây tổn thương cấu trúc vùng cột sống.
- Một số bệnh lý khác: đau lưng đôi khi không xuất phát trực tiếp từ cột sống mà có thể liên quan đến các cơ quan khác trong cơ thể.
Vì vậy, muốn giảm đau lưng hiệu quả, trước tiên cần xác định tình trạng đau thuộc nhóm nào.
Cách giảm đau lưng tại nhà
- Duy trì vận động nhẹ nhàng
Khi đau lưng, nhiều người có xu hướng nằm nghỉ hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu không có chỉ định đặc biệt, việc bất động trong thời gian dài có thể khiến cơ thể cứng và giảm khả năng vận động.
Bạn có thể đi bộ nhẹ, thay đổi tư thế thường xuyên và thực hiện các hoạt động sinh hoạt trong giới hạn chịu được.
Nếu một động tác khiến cơn đau tăng rõ rệt, nên giảm cường độ hoặc tạm dừng.
- Chườm nóng hoặc lạnh
Chườm lạnh có thể được sử dụng trong một số trường hợp đau mới xuất hiện sau vận động hoặc chấn thương. Nhiệt ấm có thể giúp thư giãn cơ và giảm cảm giác cứng, khó chịu ở một số người.
Không nên đặt túi chườm trực tiếp lên da trong thời gian dài. Nếu có bệnh lý về cảm giác hoặc tuần hoàn, nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng nhiệt hoặc lạnh.
- Điều chỉnh tư thế ngồi
Ngồi lâu là một trong những yếu tố thường khiến tình trạng đau mỏi lưng trở nên rõ rệt hơn.
Khi làm việc, nên:
- Giữ lưng được nâng đỡ.
- Điều chỉnh chiều cao bàn ghế phù hợp.
- Đặt bàn chân vững trên sàn.
- Giữ màn hình ở vị trí thuận tiện để hạn chế cúi cổ kéo dài.
- Thường xuyên đứng lên, đi lại và thay đổi tư thế.
Không nhất thiết phải duy trì một tư thế “chuẩn” cố định trong nhiều giờ. Điều quan trọng là tư thế phù hợp với cơ thể và thường xuyên thay đổi vị trí.
- Hạn chế bê vác sai cách
Khi nâng vật nặng, nên đứng gần vật cần nâng, giữ vật sát cơ thể và sử dụng sức mạnh của chân, hông thay vì chỉ cúi gập lưng để nhấc vật.
Đặc biệt, hạn chế vừa cúi người vừa xoay thân mình khi đang mang vật nặng.
Nếu vật quá nặng, nên nhờ người hỗ trợ hoặc sử dụng dụng cụ phù hợp.
Bài tập giúp giảm đau lưng
Tập luyện phù hợp có thể giúp duy trì khả năng vận động và tăng cường các nhóm cơ hỗ trợ vùng thân mình. Tuy nhiên, không phải bài tập nào cũng phù hợp với mọi nguyên nhân gây đau lưng.
Knee To Chest
Knee To Chest (co gối ôm ngực) là động tác kéo giãn nhẹ có thể giúp thư giãn vùng lưng dưới và cải thiện vận động khớp hông ở một số người.
Cách thực hiện:
- Nằm ngửa trên thảm.
- Co một chân và từ từ đưa đầu gối về phía ngực.
- Dùng tay giữ nhẹ đầu gối.
- Duy trì trong phạm vi thoải mái rồi từ từ hạ chân xuống.
- Đổi sang chân còn lại.
Không nên kéo đầu gối quá mạnh hoặc cố ép đến mức đau.
Glute Bridge
Glute Bridge (bài tập cây cầu) tập trung vào nhóm cơ mông và hỗ trợ khả năng kiểm soát vùng hông – thân mình.
Cách thực hiện:
- Nằm ngửa, co hai đầu gối.
- Đặt hai bàn chân trên mặt sàn.
- Siết nhẹ cơ mông và từ từ nâng hông.
- Giữ thân người ổn định.
- Hạ hông xuống từ từ và lặp lại.
Trong khi tập, tránh ưỡn lưng quá mức. Nếu xuất hiện đau tăng ở vùng thắt lưng, nên dừng bài tập.
Bird Dog
Bird Dog là bài tập giúp rèn luyện khả năng kiểm soát và ổn định vùng thân mình.
Bắt đầu ở tư thế chống hai tay và hai đầu gối. Từ từ duỗi một tay và chân đối diện trong phạm vi kiểm soát được, giữ thân mình ổn định rồi trở về tư thế ban đầu.
Các bài tập này chỉ mang tính hỗ trợ. Nếu bạn đang bị đau lưng do bệnh lý cột sống hoặc có triệu chứng thần kinh, chương trình tập nên được cá nhân hóa bởi bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu.
Có nên dùng thuốc để giảm đau lưng?
Một số thuốc giảm đau có thể được sử dụng trong điều trị đau lưng tùy nguyên nhân và tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài hoặc phối hợp nhiều loại thuốc mà chưa được tư vấn.
Đặc biệt, người có bệnh lý nền, đang sử dụng thuốc khác, người cao tuổi hoặc có tiền sử bệnh dạ dày, thận, tim mạch cần được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn trước khi dùng một số thuốc giảm đau.
Thuốc có thể giúp kiểm soát triệu chứng nhưng không phải lúc nào cũng giải quyết được nguyên nhân gây đau.
Khi nào đau lưng cần đi khám?
Bạn nên đi khám nếu:
- Đau lưng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát.
- Cơn đau ngày càng tăng.
- Đau ảnh hưởng đến giấc ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày.
- Đau lan từ lưng xuống mông hoặc chân.
- Xuất hiện tê bì, châm chích hoặc yếu chân.
- Đau xuất hiện sau té ngã, tai nạn hoặc chấn thương.
- Có các triệu chứng bất thường khác như sốt hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.
Bác sĩ có thể dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và thăm khám để xác định nguyên nhân. Trong một số trường hợp, các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT hoặc MRI cột sống có thể được chỉ định khi cần thiết.
Dấu hiệu đau lưng cần cấp cứu
Không nên tự điều trị tại nhà nếu đau lưng đi kèm các dấu hiệu như:
- Yếu chân xuất hiện hoặc tiến triển nhanh.
- Tê vùng quanh bộ phận sinh dục, hậu môn hoặc vùng “yên ngựa”.
- Đột ngột mất khả năng kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện.
- Đau dữ dội sau chấn thương nghiêm trọng.
- Kèm mất ý thức hoặc các triệu chứng thần kinh bất thường khác.
Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Làm gì để hạn chế đau lưng tái phát?
Sau khi cơn đau được kiểm soát, bạn có thể xây dựng thói quen bảo vệ sức khỏe cột sống:
- Duy trì hoạt động thể chất phù hợp.
- Tăng cường sức mạnh cơ bụng, cơ lưng và cơ mông.
- Hạn chế ngồi liên tục trong thời gian dài.
- Điều chỉnh bàn ghế và tư thế làm việc.
- Học cách bê vác vật nặng đúng kỹ thuật.
- Duy trì cân nặng phù hợp với thể trạng.
- Không cố gắng tập luyện khi đang đau tăng hoặc xuất hiện triệu chứng thần kinh.
Câu hỏi thường gặp về giảm đau lưng
Làm thế nào để giảm đau lưng nhanh?
Với đau lưng nhẹ, bạn có thể thử vận động nhẹ trong giới hạn chịu được, thay đổi tư thế, chườm nóng hoặc lạnh và tránh các hoạt động làm đau tăng. Nếu cơn đau dữ dội hoặc có triệu chứng bất thường, nên đi khám thay vì cố tự điều trị.
Đau lưng có nên nằm nghỉ nhiều không?
Không nên tự ý nằm bất động kéo dài nếu không có chỉ định y tế. Với nhiều trường hợp đau lưng thông thường, duy trì vận động nhẹ và thay đổi tư thế có thể phù hợp hơn.
Đau lưng có nên tập thể dục không?
Có thể, nhưng bài tập cần phù hợp với nguyên nhân và mức độ đau. Nếu tập khiến đau tăng, đau lan xuống chân, tê hoặc yếu chân, nên dừng lại và đi khám.
Đau lưng có phải do thoát vị đĩa đệm?
Không phải. Đau lưng có nhiều nguyên nhân và không thể xác định thoát vị đĩa đệm chỉ dựa vào triệu chứng đau. Bác sĩ có thể chỉ định thăm khám hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần.
Khi nào cần chụp MRI cột sống?
Không phải tất cả trường hợp đau lưng đều cần MRI. Bác sĩ thường cân nhắc MRI khi có triệu chứng thần kinh, nghi ngờ tổn thương cấu trúc hoặc tình trạng đau kéo dài không cải thiện phù hợp với điều trị ban đầu.
Kết luận
Giảm đau lưng cần kết hợp kiểm soát triệu chứng với tìm hiểu nguyên nhân. Với đau lưng nhẹ, điều chỉnh tư thế, duy trì vận động phù hợp, chườm nóng hoặc lạnh và tập luyện đúng cách có thể hỗ trợ cải thiện. Tuy nhiên, đau kéo dài, tái phát hoặc kèm đau lan xuống chân, tê bì, yếu chân cần được đánh giá bởi bác sĩ.
Tại Vietlife Clinic, người bệnh có thể được thăm khám chuyên khoa thần kinh, cột sống và cơ xương khớp để đánh giá nguyên nhân gây đau, từ đó lựa chọn hướng chẩn đoán và điều trị phù hợp.


