Ung thư não là một trong những bệnh lý nguy hiểm của hệ thần kinh trung ương, có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, trí nhớ, ngôn ngữ và nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Mặc dù không phải là loại ung thư có tỷ lệ mắc cao nhất, nhưng bệnh thường diễn tiến phức tạp và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm.
Theo Global Cancer Observatory (GLOBOCAN) 2022, mỗi năm trên thế giới ghi nhận hơn 300.000 ca ung thư não và các khối u hệ thần kinh trung ương, với tỷ lệ tử vong vẫn ở mức cao. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng và chất lượng sống của người bệnh.
Ung thư não là gì?
Ung thư não là tình trạng các tế bào trong não hoặc mô bao quanh não phát triển bất thường, hình thành khối u ác tính.
Bệnh được chia thành hai nhóm chính:
Ung thư não nguyên phát
Khối u xuất phát trực tiếp từ các tế bào của não hoặc màng não, dây thần kinh sọ, tuyến yên…
Một số loại thường gặp gồm:
- U nguyên bào thần kinh đệm (Glioblastoma)
- U tế bào hình sao (Astrocytoma)
- U màng não ác tính
- U tế bào ít nhánh thần kinh
Ung thư não thứ phát (u não di căn)
Đây là tình trạng tế bào ung thư từ cơ quan khác như:
- Phổi
- Vú
- Đại trực tràng
- Thận
- Hắc tố da
di căn lên não.
Trên thực tế, u não di căn phổ biến hơn ung thư não nguyên phát.
Ai có nguy cơ mắc ung thư não?
Ung thư não có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng nguy cơ cao hơn ở:
- Người trên 40 tuổi.
- Người có tiền sử gia đình mắc một số hội chứng di truyền hiếm.
- Người từng điều trị xạ trị vùng đầu.
- Người mắc các hội chứng di truyền như Neurofibromatosis (NF1, NF2), Li-Fraumeni…
- Người có hệ miễn dịch suy giảm.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư não vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Tiền sử xạ trị vùng đầu
Đây là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh.
Những người từng điều trị ung thư bằng tia xạ vùng đầu có nguy cơ xuất hiện u não cao hơn dân số chung.
Yếu tố di truyền
Một tỷ lệ nhỏ ung thư não liên quan đến các hội chứng di truyền như:
- Neurofibromatosis type 1
- Neurofibromatosis type 2
- Li-Fraumeni syndrome
- Turcot syndrome
Tuổi tác
Nguy cơ mắc một số loại u não tăng theo tuổi.
Tuy nhiên, một số loại u não cũng thường gặp ở trẻ em.
Giới tính
Một số nghiênstriên cứu cho thấy nam giới có tỷ lệ mắc ung thư não nguyên phát cao hơn nữ giới ở một số nhóm bệnh.
Dấu hiệu ung thư não
Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí, kích thước và tốc độ phát triển của khối u.
Đau đầu kéo dài
Đây là triệu chứng thường gặp nhất.
Đặc điểm:
- Đau tăng dần theo thời gian.
- Đau nhiều vào buổi sáng.
- Đau tăng khi ho, hắt hơi hoặc gắng sức.
- Thuốc giảm đau thông thường ít hiệu quả.
Co giật
Người trưởng thành lần đầu xuất hiện cơn co giật cần được khám chuyên khoa thần kinh để tìm nguyên nhân.
Buồn nôn và nôn
Khối u làm tăng áp lực nội sọ có thể gây:
- Buồn nôn.
- Nôn vọt.
- Đặc biệt xuất hiện vào buổi sáng.
Rối loạn thị giác
Có thể gặp:
- Nhìn mờ.
- Song thị.
- Thu hẹp thị trường.
- Giảm thị lực.
Rối loạn vận động
Người bệnh có thể xuất hiện:
- Yếu tay chân.
- Đi lại khó khăn.
- Mất thăng bằng.
- Run.
Thay đổi nhận thức và hành vi
Khối u ở thùy trán có thể gây:
- Giảm trí nhớ.
- Khó tập trung.
- Thay đổi tính cách.
- Rối loạn ngôn ngữ.
Khi nào cần đi khám ngay?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu:
- Đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Co giật lần đầu.
- Yếu tay hoặc chân.
- Rối loạn ngôn ngữ.
- Nhìn mờ đột ngột.
- Mất thăng bằng.
- Thay đổi ý thức.
- Buồn nôn kéo dài kèm đau đầu.
Phát hiện sớm giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Chẩn đoán ung thư não như thế nào?
Để xác định chính xác khối u não, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp sau:
Khám thần kinh
Đánh giá:
- Thị lực.
- Phản xạ.
- Vận động.
- Cảm giác.
- Khả năng ghi nhớ.
- Thăng bằng.
Chụp MRI não
MRI là phương pháp được ưu tiên trong chẩn đoán u não vì:
- Hình ảnh rõ nét.
- Đánh giá chính xác vị trí.
- Xác định kích thước.
- Đánh giá mức độ xâm lấn.
Chụp CT não
CT thường được chỉ định trong:
- Cấp cứu.
- Chấn thương.
- Xuất huyết não.
- Khi không thể chụp MRI.
PET/CT
Được sử dụng trong một số trường hợp để:
- Đánh giá u não tái phát.
- Phát hiện u não di căn.
- Theo dõi đáp ứng điều trị.
Sinh thiết
Sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để xác định:
- Loại tế bào.
- Mức độ ác tính.
- Hướng điều trị phù hợp.
Ung thư não được điều trị như thế nào?
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:
- Phẫu thuật.
- Xạ trị.
- Hóa trị.
- Điều trị nhắm trúng đích.
- Điều trị miễn dịch (đối với một số trường hợp phù hợp).
- Điều trị hỗ trợ nhằm giảm triệu chứng và nâng cao chất lượng sống.
Có thể phòng ngừa ung thư não không?
Hiện chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối.
Tuy nhiên, bạn nên:
- Khám sức khỏe định kỳ.
- Không hút thuốc.
- Hạn chế tiếp xúc bức xạ không cần thiết.
- Điều trị sớm các bệnh lý thần kinh khi có triệu chứng.
- Duy trì lối sống lành mạnh.
Khám và tầm soát bệnh lý não tại Vietlife Clinic
Vietlife Clinic cung cấp dịch vụ khám chuyên khoa Thần kinh kết hợp hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại nhằm hỗ trợ phát hiện sớm các bất thường của não và hệ thần kinh trung ương.
Quy trình thăm khám có thể bao gồm:
- Khám chuyên khoa thần kinh.
- Đánh giá triệu chứng lâm sàng.
- Chụp MRI não hoặc CT não khi có chỉ định.
- Xét nghiệm hỗ trợ nếu cần.
- Hội chẩn và tư vấn hướng điều trị phù hợp.
Việc chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên triệu chứng và tình trạng cụ thể của từng người bệnh.
Vì sao nên khám tại Vietlife Clinic?
- Đội ngũ Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ và Bác sĩ chuyên khoa Thần kinh giàu kinh nghiệm.
- Hệ thống MRI, CT Scanner hiện đại hỗ trợ chẩn đoán chính xác.
- Quy trình khám nhanh chóng, thuận tiện.
- Phác đồ điều trị cá thể hóa theo từng người bệnh.
- Kết hợp nhiều chuyên khoa trong đánh giá và điều trị các bệnh lý thần kinh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về ung thư não
Ung thư não có chữa khỏi không?
Khả năng điều trị phụ thuộc vào loại khối u, vị trí, kích thước và giai đoạn phát hiện. Một số trường hợp nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ có thể đạt kết quả tốt.
Đau đầu có phải là dấu hiệu của ung thư não?
Không. Phần lớn các trường hợp đau đầu không liên quan đến ung thư não. Tuy nhiên, nếu đau đầu kéo dài, tăng dần hoặc kèm các triệu chứng thần kinh như co giật, yếu tay chân, nhìn mờ, người bệnh nên đi khám sớm.
Chụp MRI hay CT tốt hơn để phát hiện ung thư não?
Trong đa số trường hợp nghi ngờ u não, MRI là phương pháp ưu tiên vì cho hình ảnh mô não chi tiết hơn CT. CT thường được sử dụng trong cấp cứu hoặc khi người bệnh không thể chụp MRI.
Khi nào cần tầm soát ung thư não?
Hiện chưa có khuyến cáo tầm soát ung thư não định kỳ cho người khỏe mạnh. Tuy nhiên, người có triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao nên khám chuyên khoa thần kinh để được bác sĩ đánh giá và chỉ định các phương pháp chẩn đoán phù hợp.





Tư vấn chuyên môn bài viết
BSNT PHẠM ANH ĐỨC